PFAS in Noord-Hollands kraanwater
Uit openbare meetgegevens van Nederlandse drinkwaterbedrijven blijkt dat PFAS in grote delen van Noord-Holland in het drinkwater voorkomt. Volgens een analyse van Greenpeace krijgt ongeveer 95 procent van de Noord-Hollandse bevolking water uit de kraan waarin de concentratie boven de strengere gezondheidskundige richtwaarde van het RIVM ligt.
De verschillen binnen de provincie zijn aanzienlijk. Rond Zaandam en IJmuiden ligt de gemeten concentratie volgens de analyse meer dan drie keer boven die richtwaarde. Ook rond Alkmaar, Den Helder en Amsterdam worden overschrijdingen gevonden.
Van de grootste Nederlandse gemeenten waar de PFAS-concentratie boven de RIVM-richtwaarde ligt, staat Zaanstad volgens de Greenpeace-analyse bovenaan. Haarlem, Haarlemmermeer en Amsterdam volgen.
Daarbij is het belangrijk om onderscheid te maken tussen een gezondheidskundige richtwaarde en de wettelijke drinkwaternorm. Het kraanwater in Noord-Holland voldoet volgens de drinkwaterbedrijven aan de wettelijke eisen.
Het RIVM hanteert inmiddels een veel strengere gezondheidskundige waarde. Waar eerder een waarde van 100 nanogram PFAS per liter als uitgangspunt gold, adviseert het RIVM inmiddels 4,4 nanogram per liter. Die strengere waarde houdt rekening met nieuwe wetenschappelijke inzichten over de mogelijke gezondheidseffecten van PFAS.
Geen reden om te stoppen met kraanwater
De aanwezigheid van PFAS betekent volgens het RIVM niet dat mensen onmiddellijk gevaar lopen door kraanwater te drinken. Wel is duidelijk dat Nederlanders via verschillende bronnen PFAS binnenkrijgen en dat de totale blootstelling omlaag moet.
Drinkwater is daarbij slechts één van de bronnen. Een belangrijk deel van de blootstelling komt via voedsel.
Ook PWN en Waternet benadrukken dat hun drinkwater aan de wettelijke kwaliteitseisen voldoet. Zij erkennen tegelijkertijd dat de hoeveelheid PFAS in drinkwater verder omlaag moet.
Wat zijn PFAS?
PFAS is een verzamelnaam voor duizenden chemische stoffen die onder meer water-, vet- en vuilafstotend zijn. Ze worden of werden toegepast in uiteenlopende producten en processen, waaronder bepaalde coatings, cosmetica, blusschuim en voedselverpakkingen.
Een belangrijk probleem is dat PFAS nauwelijks afbreken in het milieu. Daardoor kunnen deze stoffen zich jarenlang verspreiden en uiteindelijk terechtkomen in bodem, oppervlaktewater en drinkwaterbronnen.
Van verschillende PFAS-stoffen zijn mogelijke gezondheidseffecten bekend. Juist vanwege nieuwe wetenschappelijke inzichten heeft het RIVM de gezondheidskundige beoordeling aangescherpt.
De oplossing ligt volgens drinkwaterbedrijven vooral bij de bron
Drinkwaterbedrijven proberen PFAS tijdens het zuiveringsproces zoveel mogelijk uit het water te verwijderen. Dat is echter technisch ingewikkeld en niet alle PFAS zijn eenvoudig uit water te halen.
Daarom wijzen PWN en Waternet erop dat de structurele oplossing eerder in de keten moet beginnen: voorkomen dat PFAS in het milieu en in drinkwaterbronnen terechtkomen.
Ook de provincie Noord-Holland benadrukt dat PFAS een hardnekkige verontreiniging vormt die in bodem en water kan worden aangetroffen. (Noord-Holland)
Volgens het RIVM en de drinkwaterbedrijven is daar geen aanleiding voor. Het Nederlandse kraanwater voldoet aan de wettelijke eisen en kan worden gedronken. (RIVM)
De discussie over PFAS gaat daarmee vooral over de vraag hoe de blootstelling op langere termijn verder kan worden teruggebracht. Daarvoor zijn zowel betere zuivering als maatregelen aan de bron van belang.
De conclusie is dus genuanceerd: PFAS wordt in het Noord-Hollandse kraanwater aangetroffen en de concentraties liggen op veel plaatsen boven de strengere gezondheidskundige richtwaarde van het RIVM. Dat betekent echter niet dat het kraanwater acuut onveilig is. Wel onderstreept het de noodzaak om de hoeveelheid PFAS die in het milieu en uiteindelijk in drinkwaterbronnen terechtkomt verder terug te dringen.
Geen opmerkingen: