Fundamentele keuzes nodig over water, ruimte en landgebruik

Om Nederland in de toekomst veilig, leefbaar en economisch sterk te houden, zijn extra maatregelen én fundamentele keuzes nodig over water, ruimte en landgebruik. Dat is een van de belangrijkste conclusies uit de tweede herijking van het Nationaal Deltaprogramma, die vandaag door deltacommissaris Co Verdaas is aangeboden aan het kabinet. Deltares leverde een inhoudelijke bijdrage aan deze herijking, onder andere op het gebied van droogte en klimaatadaptatie.

De afgelopen zomer liet opnieuw zien hoe kwetsbaar Nederland is voor langdurige droogte, zoetwatertekorten en oprukkende verzilting. Tegelijkertijd nemen de risico's van extreme neerslag, hoge rivierafvoeren en zeespiegelstijging toe. De herijking concludeert dat het huidige beleid onvoldoende is om deze ontwikkelingen het hoofd te bieden. Volgens deltacommissaris Co Verdaas is een koerswijziging nodig. Naast technische oplossingen zijn ook ruimtelijke keuzes en aanpassingen in het gebruik van ons land onvermijdelijk. Dat betekent onder meer het verminderen van de watervraag, ruimte reserveren voor rivieren en landgebruik aanpassen aan hogere zoutconcentraties in kustgebieden.

Een belangrijk thema in de herijking is de toenemende droogte. Uit onderzoek van onder andere Deltares blijkt dat de huidige zoetwatermaatregelen wel degelijk effect hebben, maar niet voldoende zijn om toekomstige tekorten te voorkomen.

Marjolein Mens, droogte expert bij Deltares benadrukt: "De maatregelen uit het Deltaprogramma hebben geholpen om de impact van de droge zomer van 2026 te beperken. Maar de opgave is erg groot: klimaatverandering gaat sneller dan verwacht en dit heeft grote gevolgen. Daarom moeten we niet alleen investeren in wateraanvoer en technische oplossingen, maar ook landgebruik en watergebruik aanpassen op frequentere droogtes. Denk aan het beter vasthouden van water, het anders inrichten van gebieden die te maken krijgen met hogere zoutconcentraties, en keuzes maken welke gebieden op zoetwateraanvoer kunnen blijven rekenen.

De komende jaren zijn ingrijpende keuzes nodig. De herijking wijst onder meer op de noodzaak om tijdig voorbereidingen te treffen voor nieuwe veiligheidsmaatregelen rond de Rijn-Maasmonding, de zoetwaterbeschikbaarheid rond het IJsselmeer en de gevolgen van een stijgende zeespiegel.

Marjolijn Haasnoot, expert klimaatadaptatie bij Deltares en lid van de wetenschappelijke reviewcommissie van de herijking, legt uit: "Klimaatadaptatie betekent vooruitdenken. Beslissingen over ruimtelijke inrichting, waterbeheer en infrastructuur hebben vaak effecten die tientallen jaren doorwerken. Daarom is het belangrijk om verschillende toekomstscenario’s en adaptatiepaden uit te werken om richtinggevende en onvermijdelijke keuzes te maken. Alleen zo kunnen we tijdig handelen en bijsturen wanneer omstandigheden veranderen. Zo bleek uit onze analyses dat enige vorm van meeveranderen, door ruimte te geven aan het water en landgebruik aan te passen, noodzakelijk is voor een klimaatbestendig Nederland. "