Toenemende extreme regen vraagt om meer bewustzijn en maatregelen

Overheden, bedrijven en burgers moeten zich meer bewust zijn van de veiligheidsrisico’s van extreme regen en meer doen om die te beperken. Dat is de belangrijkste conclusie uit het vandaag verschenen onderzoek 'Onveiligheid door extreme regen' van de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Hoogleraar Marjolijn Haasnoot van Deltares, was lid van de begeleidingscommissie.

Extreme regenval deed zich de afgelopen jaren door klimaatverandering steeds vaker voor. Dit uitte zich in piekbuien, grotere neerslaggebieden en langduriger natte perioden. Extreme regen veroorzaakt niet alleen schade en overlast, maar kan ook leiden tot onveiligheid. De mogelijke opeenvolgende effecten (cascade-effecten) die kunnen optreden bij stroomuitval of uitval van andere vitale infrastructuur leveren een serieus veiligheidsvraagstuk op, stelt de Veiligheidsraad vast.

Margreet van Marle (expert vitale infrastructuur bij Deltares) zegt hierover: "Vitale functies zijn sterk met elkaar verbonden. Problemen met elektriciteit, telecommunicatie of bereikbaarheid hebben snel gevolgen voor andere functies. Deze ketenafhankelijkheden krijgen in klimaatadaptatieplannen nog te weinig aandacht, terwijl bereikbaarheid cruciaal is voor crisisrespons en herstel."

Karin de Bruijn (overstromingsexpert bij Deltares) vult aan: "Wateroverlast werd al gezien als “hinderlijk “en wordt nu in dit nieuwe rapport meer gezien als gevaarlijk. Het kan leiden tot sluiten van ziekenhuizen, uitval van stroom en vitale infrastructuur en gezondheidsschade. Dit trekken van wateroverlast naar een veiligheidsprobleem is wel echt een verandering ten opzichte van eerder beleid. Hierdoor is de roep om betere voorbereiding alleen nog urgenter geworden."

Stresstesten helpen gemeenten, waterschappen en provincies om risico’s van extreme regen in beeld te brengen. De Onderzoeksraad adviseert de resultaten breder te delen en rekening te houden met meerdere gelijktijdige risicofactoren. Ook pleit zij voor versnelling van grootschalige klimaatadaptatiemaatregelen en voor betere, vroegtijdige lokale weerwaarschuwingen voor burgers en bedrijven.

De gevolgen van extreme regen zijn niet volledig te voorkomen, maar wel te beperken. Toch zijn burgers en bedrijven zich nog weinig bewust van de risico’s en mogelijke maatregelen. Grootschalige ingrepen zoals rioolaanpassingen en aanleg van waterbergingsgebieden blijven achter, terwijl deze (veel) tijd kosten.

Vroegtijdige waarschuwing kan een effectieve en efficiënte maatregel zijn. "Burgers en organisaties moeten zich bewust zijn van hun risico en weten wat ze kunnen doen als ze gewaarschuwd worden voor een op handen zijnde extreme-neerslaggebeurtenis,” zegt Jan Verkade (hydrometeoroloog bij Deltares). Dat vraagt nauwe samenwerking tussen verschillende partijen: weerdeskundigen, hydrologen, waterbeheerders, overheden die verantwoordelijkheid hebben voor openbare orde en veiligheid, beheerders van vitale infrastructuur en de betrokken inwoners.

Annemieke Nijhof (algemeen directeur Deltares) gaf in november vorig jaar al een interview aan het Financieel Dagblad, waarin zij sprak over klimaatveiligheid. Zij benadrukte hierbij: ”We zullen vaker incidenten meemaken waarbij mensen zich afvragen: hoe kan dit? We moeten nú aan de slag en ons samen voorbereiden. Ook wil ik pleiten voor zelfredzaamheid.”